Polen, een ontmoeting met heden en verleden!

Eerst een toepasbaar gedicht ons toegestuurd door Liza, metekind van Christelle:

Fietsen is een mooie sport,
waar je meestal vrolijk van wordt.
Genietend van mooie tochten,
scherp sturend door lekkere bochten,
afdalend met de nodige zwier,
't is en blijft dan een plezier.
Niet altijd is het even fijn,
gekweld te worden door zadelpijn.
Of rijden met snot voor je ogen,
geen zakdoek om 't af te drogen,
of een vliegje in je linker of rechteroog,
evenmin is het altijd droog.
Nee, de ware fietser van grote tochten
weet zich te wringen door allerlei bochten.
Zit niet met wind, modder en regen,
Nee, die geniet ervan en kan er tegen


We zijn aangekomen in Stargrad Szczecinski dichtbij de Duitse grens. Na de Baltische Staten fietsten we door de provincies Masurië en Pomorskie, twee prachtige merengebieden in het noorden van Polen, “de groene long” van het land. 30% van de oppervlakte zijn bossen en 5% meren. Het was een waar fietsplezier om in dit paradijs voor ecotoerisme en natuurliefhebbers te mogen fietsen. Daarbij komt nog de afwisseling van de steden die een eeuwenoude, bewogen geschiedenis uitademen, met veel belangrijke en goed bewaard gebleven historische monumenten. In Tallinn en Riga zagen we de eerste kerken en kathedralen in “baksteengotiek”, hier in het noorden van Polen duikt deze bouwstijl steeds vaker op. Zelfs in kleinere dorpen, weliswaar in afgezwakte versie, zien we de dorpskerken en stadhuizen in baksteengotiek. Totaal onbewust hiervan beslisten we in Finland om vanaf Berlijn de Hanzeroute te fietsen tot ergens in de buurt van België. Deze route kiezen we omwille van de afwisseling van natuurschoon en cultuur en het traject past in de westelijke richting die we uitmoeten. Laat nu net de baksteengotiek het symbool zijn van de “Hansa-steden”. 300 jaar lang heeft de Hanze de handel en het leven aan de Oostzee gedomineerd. Hier lag het centrum van de Europese economie in de Middeleeuwen. Als we het verhaal achter de baksteengotiek leren kennen, wordt zo stilletjes aan alleen maar onze interesse aangewakkerd hiervoor.
Dit weekend bezoeken we Berlijn en in het postkantoor ligt “post restante” het boekje klaar met de uitgeschreven fietsroute, deel 3 van de Hanze-route. Met dank aan Luc Oteman voor de uitstekende service. http://www.opdefiets.net/





uit het dagboek...
Prachtige ochtend, helderblauwe strakke lucht met stralende zon. Ideaal voor de eerste schooldag. Vanaf de camping zien we groepjes kinderen in uniform naar school gaan. De meisjes in witte bloes met grijze of zwarte rok, de jongens een grijs of zwart maatpak. Vanaf het eerste leerjaar tot het laatste middelbaar. De middelbare scholieren vullen in de late voormiddag al goed de terrasjes van Suwalki. Sinds Finsness in Noorwegen, en dat is precies 2 maanden geleden, is mijn zadel kapot en opgelapt met tape en een hoesje erover. Voor we wegrijden uit Suwalki koop ik dus eindelijk een zadel. Voor een luttel bedrag vind ik er één met prima vering.

We bevinden ons in de provincie Masurië, een groot merengebied ten NO van Polen. De komende week fietsen we via de secundaire en lokale wegen door heel Masurië en dan door Pomorskie. Als we in een klein dorp wat inkopen doen, komt een man ons veel vertellen over de geschiedenis ervan. Tot de 2de WO behoorde Masurië bij Duitsland. We zullen dit merken aan de bouwstijl en de plaatsnamen in het Pools en Duits. We fietsen door een prachtig heuvelend landschap, urenlang zonder ophouden is het zéér mooi en leuk fietsen. Wat doet het goed om opnieuw wat meer te klimmen en dalen. Het mooie aan dit merengebied is dat we de contouren van de meertjes zien, de heuvels zijn klein en kort op elkaar, soms wel grillig van vorm. Tussenin fietsen we door bossen met prachtige oude bomen aan weerszijden van de weg. Dat betekent wel extra goed uitkijken als er auto's voorbijsteken want uitwijken zit er niet in. In Wydminy ligt er net buiten het dorp weer zo'n meer en we zien vanaf de weg een mooi open stukje weide vlakbij het water. Hier kunnen we vrij kamperen, er staat zelfs een picknickbank. Ideaal! Even later komen 3 fietsers met weinig bagage zich bij ons installeren. Een tent hebben ze niet bij, ze slapen onder de blote sterrenhemel. Ze zijn onderweg naar Klaipeda in Litouwen, vandaar varen ze terug naar Duitsland. Blijkbaar echte waterratten, alle drie nemen ze direct een duik in het meer. Voor we gaan slapen kijken we nog wat naar de sterren... en Bart ziet er één vallen.

Na een zalige nacht met 10 uren diepe slaap komen we om 7u30 uit de tent. Een grappig zicht, 2 van de drie mannen liggen op een zeil met aan hun hoofd stoelen die ze hebben op de grond gelegd om zich te beschutten tegen de wind. De derde man ligt verderop in de weide en al volop in de zon. Wij starten ons ochtendritueel en genieten in de zon van ons ontbijt. De mannen komen langzaam wakker en op gang. Onder een afdak, waar ze al enkele stoelen haalden, vinden ze nog een tafel. Aan het eind van de aanlegsteiger installeren ze zich voor hun ontbijt.

de ridderburcht in Reszel

boerderijcamping in Lutry, waar we helemaal alleen staan

Onze eerste 15km fietsen we vlot (door een sterke ZO wind). We komen in de stad Gyzicko en ook hier getuigt de architectuur van een rijk verleden. We nemen onze tijd, lopen wat op de markt en doen een terrasje. Onze tocht van vandaag voert zich net als gisteren verder door het magnifieke landschap van de Mazuren. Wat zijn we blij met onze keuze om via dit gebied van Oost naar West te fietsen. Onze volgende stopplaats is Ketrzyn waar we genieten van lekkere schepijs. Na Ketrzyn moeten we nog meer klimmen maar we beleven er veel plezier aan. Omdat de avond er nog net dat ietsje extra's aan toevoegt blijven we doorfietsen tot Lutry. Een klein dorpje op de weg naar Kaliningrad, de Russische enclave binnen de EU. Als we aankomen op de Agrotourizm hebben we 93 km's op de teller. En weeral staan we alleen op het grote domein. Het was een mooie warme en soms behoorlijk lastige fietsdag. De douche spoelt het plakzweet van ons en helemaal verfrist kruipen we in onze slaapzak.

Ik haal in het dorp confituur en kefier. Het leuke aan de dorpjes hier is dat ze zoveel authenticiteit uitstralen. Er is veel vooruitgang bij vroeger, zoals aangelegde voetpaden, in de meeste huizen dubbel glas, enz... De grote winkelketens hebben hier nog geen vaste voet aan de grond gekregen. De oudere mensen kunnen rustig zelfstandig om hun inkopen naar het winkeltje om de hoek. Alhoewel ik zelf de confituur uit het rek kan nemen wacht ik mijn beurt af en vraag het aan de verkoopster. Enkele dagen geleden haalde we zelf uit het winkelrek wat we wilden. De verkoopster kwam op ons af en met een strenge NJE was het ons gauw duidelijk dat zij wel de waren uit het rek zou nemen.

Het landschap blijft veranderen, de heuvels worden groter waardoor de klimmen dan ook langer. De sterke zijwind speelt ons behoorlijk parten. Hij is zo krachtig dat het een klus wordt om onze fietsen overeind te houden. We houden onze tocht voor vandaag kort en in het stadje Dobre Miasto informeren we naar een camping. Enkel op 5 km buiten de stad is er een 'agrotourizm'. Voor een zachte prijs kunnen we er overnachten met avondeten en ontbijt inbegrepen. Het lijkt ons wel wat om het Pools boerenleven van dichterbij te leren kennen en zo trekken we naar Prazlity waar we inderdaad helemaal afgelegen aan het eind van een lange grindweg de boerderij vinden. Een Frans echtpaar, beiden afkomstig uit Polen, komt ons tegemoet. Ze verblijven hier 2 weken en bezoeken van hieruit hun familie. Bij het naderen van de boerderij was het ons opgevallen dat er zoveel ganzen rondliepen over de omliggende akkers. Wel een mooi beeld, die gele gemaaide tarwevelden vol lange rijen waggelende ganzen. We vernemen dat hier ganzen gekweekt worden voor de eieren en deels voor de pluimen. In de weide lopen enkele prachtexemplaren van koeien. Een schots ras met dik lang haar en korte poten. De stier heeft zelfs korte dikke krulletjes op zijn kop. Als je hun naam roept komen ze van over heuvel in de weide gelopen. De hiërarchie is duidelijk te merken. Met de stier in de buurt laat de koe de appel die we haar gooien netjes liggen. Het zou wel eens kunnen dat de stier de appel wil. Zodra het maar eventjes begint te schemeren komen alle ganzen in lange rijen afgewaggeld van de heuvelende akkers richting het erf. Het is aandoenlijk mooi om te zien. 's Avonds kunnen we proeven van de heerlijke plaatselijke keuken. Een met kool en champignons gevulde pannekoek in ei met chapelure gewenteld en dan gebakken in de oven. We brengen de avond door met het koppel uit Frankrijk. Ze vertellen over Polen vroeger en nu en beamen de positieve vooruitgang van het land. We hebben het hier zo naar onze zin dat we een dagje blijven.
Na ons wekelijks telefoontje naar het thuisfront zijn we vertrekkensklaar. Ondertussen is het wel behoorlijk beginnen regenen zodat we alle regenkledij aantrekken. Nu nog een uitgebreide fotosessie met iedereen en helemaal opgeladen verlaten we deze warme plaats. Wat werden we hier hartelijk onthaald en verwend met zoveel lekker eten. In de gietende regen rijden we het erf af en worden we enthousiast door de familie en medegasten uitgewuifd. Nog een laatste blik op de ganzen en de schotse koeien en we zijn over de heuvel.

Het blijft de eerste uren flink regenen en gelukkig houdt het op als we 's middags in Mittakovo aankomen. Het centrumplein van het dorp is volledig gerenoveerd, alle huizen hebben een mooi kleurtje en op één van de bankjes kunnen we even verpozen. Wellicht door ons uitgebreid ontbijt maar we hebben onvoldoende honger en fietsen nog door tot in Morag om er te picknicken. De wind is nog altijd erg krachtig en vandaag is het ook wat frisser. Net als de dagen voor Dobre Miasto fietsen we vooral langs smalle wegen met aan weerszijden eeuwenoude bomen, wilgen, eiken, notelaren. Zodra er iets beter asfalt ligt is er meer en sneller verkeer. Kort nadat we wegrijden uit Morag is er beter asfalt en nog wat verder is de weg afgezet door een politiewagen. We zien aan de overkant van de bocht een brandweerwagen en een wagen in de berm. Niks ernstigs op het eerste zicht. We zien enkel de overkant waardoor we ons wel afvragen wat er aan de hand is aan de andere kant van de weg. De file wachtenden wordt langer en we staan er al een tijdje wanneer een politieman zegt dat wij mogen doorfietsen. Net bij de plek van het ongeval moeten we terug wachten. De persfotograaf is vanuit alle hoeken foto's aan het nemen van wat er nog rest van de moto die aan de rechterkant van de weg ligt. De moto is rats in twee en er liggen nog verschillende onderdelen verspreid over de weg. We mogen verder fietsen en er flitst van alles door onze gedachten. Zelf fietsen we nu al één week langs deze relatief rustige wegen. Héél plezant en mooi, op en af en met vele bochten en steeds weer langs die prachtige oude bomen. Helaas zijn er wagens die razen aan onverantwoorde snelheden en soms net voor een bocht nog inhalen. Na het ongeval fietsen we een lange tijd alleen voor we opnieuw worden ingehaald. Het ongeval heeft tijdelijk effect, de auto's rijden trager en met een boog om ons heen. 20' later is hier echter niks meer van te merken. Na 25km goede asfalt is het voor ons genoeg. We houden de secundaire weg voor gezien en nemen de lokale wegen met veel putten en bulten maar met het grote voordeel dat er bijna geen auto's meer passeren. We genieten volop van onze laatste fietsuren van de dag, komen langs kleine dorpjes met typische dorpstafereeltjes. Bij een nog smallere weg langs een meer volgen we de aanwijzing voor de 1km verder gelegen 'agrotourizm'. Er hangt regen in de lucht als we na 1km stappen op een zandweg aankomen bij de laatste woonst van het amper 15 tellende woningen van het dorp. We maken de grote poort open en zodra we op de binnenplaats komen stapt een vrouw naar ons toe. Ze lijkt ons wat gestresseerd. Te bgrijpen, er gaat een feest door ter gelegenheid van haar naamfeest, de verjaardag van haar dochtertje en het naamfeest van haar man. In Polen wordt een naamfeest goed gevierd. Er hangt een gezellige sfeer. De genodigden komen toe en de geschenkjes worden uitgepakt. Ondertussen is het hard aan het regenen. Hier hadden we ons tentje willen zetten maar nu opteren we toch voor een kamer. Er is nog één kamer vrij, de overige zijn ingenomen door familie en vrienden die blijven overnachten. We installeren ons en dan gaat Bart op zoek naar een keuken waar we nog wat warms kunnen bereiden. Net op dat moment nodigt de vrouw ons uit om aan te schuiven bij de feesttafel. Totaal onverwacht en we zijn dus aangenaam verrast met deze uitnodiging. Het feestje gaat door in een voormalige schuur dat nu dienst doet als bio-restaurant. Omwille van het feest is de restaurant gesloten. Op lange tafels ligt er veel lekkers uitgestald. Allemaal zelf bereide eigen bioprodukten. Onze tafelgenoten zijn een koppel uit Duitsland, zij is uit Oost-Polen afkomstig, vlakbij de grens met Wit-Rusland. 10 jaar geleden kochten ze hier een lapje grond op wat zij 'het paradijs' noemen en bouwden er hun bescheiden droomhuisje. Ze wonen in Duitsland maar brengen alle vakanties door in Matyty. We hebben een lange babbel met deze mensen over de streek, de ziel van de Mazuren en de bewogen geschiedenis. Op de achtergrond speelt een oudere man melancholische pianomuziek en worden Russisch-Oekraïnse liederen gezongen. Een bijzondere avond op deze mooie plek.

http://www.przystan-matyty.superturystyka.pl/

We verlaten het 'paradijs' maar niet zonder eerst afscheid te nemen van de families waarmee we een prachtige avond doorbrachten, de uitbaters van de hoeve (paardenmanége) en het Pools-Duitse echtpaar. Bij deze laatsten krijgen we nog een rondleiding in hun huisje dat helemaal in Scandinavische stijl is gebouwd. Net als gisteren worden we ook vandaag enthousiast uitgezwaaid.
De wind staat hard en speelt ons behoorlijk parten. Gelukkig loopt de weg nu steeds meer door dichte bossen waar de wind minder kans krijgt. Dreigende wolken in de verte voorspellen nog buien en tegen de middag is het zo ver. Meestal gaat de wind dan liggen, maar nu dus niet. Onze regenkledij gaat niet meer uit. We trappen ondanks weer en wind goed door want men wist ons te zeggen dat het laatste veer over de Wiszla om 18 u is. Het lukt ons uiteindelijk om tegen 17u30 bij de rivier aan te komen. Op deze plaats was er tot de 2de WO een brug over de Wiszla, tijdens bombardementen werd ze vernietigd en nooit meer heropgebouwd. Het veer kan pas varen als het waterpeil voldoende hoog staat en er zo voldoende stroming is. De stroming wordt namelijk gebruikt als aandrijving. Er kunnen per overvaart maar 3 wagens mee waardoor lange files wachtenden ontstaan. Tijdens de overvaart vertelt ons een man dat alles klaar ligt om een nieuwe brug te bouwen maar milieuverenigingen verhinderen de uitvoering ervan. Zeldzame en laagvliegende vogels zouden afgeschrikt worden door de constructie. We denken dat milieuverenigingen in Polen een machtige invloed hebben als ze zoiets kunnen verhinderen.

avond in Swornegacie

Langs de weg komen we een houtverwerkingsbedrijf tegen waar we het traject van boom tot plank kunnen volgen.